Đại hội VFF nhiệm kỳ 10: ba ứng viên chủ tịch và chiếc ghế thật sự quyết định tương lai bóng đá Việt Nam

Ngày 21 tháng 10, danh sách ứng cử viên ban lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Việt Nam nhiệm kỳ 10 vẫn chưa khép lại. Vài tổ chức thành viên chưa gửi đủ hồ sơ. Ở góc bàn làm việc của tôi tại Hải Phòng, tôi dán một tờ giấy ghi ba con số: 3, 8, 31 — ba ứng viên chủ tịch, tám ứng viên phó chủ tịch, ba mươi mốt ứng viên ban chấp hành. Những con số đó sẽ còn thay đổi, có thể chỉ một chút, có thể rất nhiều, tùy vào ai gửi giấy muộn và ai rút lui sớm.

Tôi theo dõi bóng đá Việt Nam từ năm mười sáu tuổi, khi viết bài đầu tiên về trận Hải Phòng thua Hà Nội FC trên sân Lạch Tray. Bài đó không nhắc tỷ số. Tôi viết về một cầu thủ dự bị ngồi co ro trong mưa, và chiếc áo mưa cả đội chuyền tay nhau. Chín năm sau, tôi vẫn giữ thói quen nhìn vào chỗ người ta ít nhìn. Và lần này, chỗ người ta ít nhìn là một chiếc ghế phó chủ tịch.

BỐI CẢNH: 57 LÁ PHIẾU VÀ MỘT DANH SÁCH CHƯA KHÉP

Đại hội VFF nhiệm kỳ 2027-2031 dự kiến diễn ra cuối tháng 12 năm 2026 hoặc tháng 1 năm 2027. Cơ quan bỏ phiếu là 57 tổ chức thành viên. Chủ tịch và các phó chủ tịch được bầu bằng phiếu kín, nghĩa là không ai biết ai bầu cho ai, và cũng không ai kiểm soát được kết quả bằng cách đếm tay giơ.

Ban chấp hành có 31 ứng viên. Trong đó 18 người gắn với câu lạc bộ: 12 đại diện V.League, 5 đại diện hạng Nhất, 1 đại diện hạng Nhì. Hai ứng viên nữ là bà Nguyễn Thị Mỹ Dung, thành viên Ủy ban Kỷ luật FIFA, và bà Bùi Thị Hiền Lương. Năm ứng viên phó chủ tịch xuất thân doanh nghiệp: Vũ Quốc Khánh, Nguyễn Trung Kiên, Lê Văn Thành, Trần Anh Tú, và Nguyễn Đức Thụy.

Quy định mỗi cá nhân chỉ ứng cử một chức danh nghe rất gọn. Nhưng nó tạo ra một câu đố thủ tục chưa có lời giải. Ông Trần Quốc Tuấn có tên ở ghế chủ tịch và ở ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn. Ông Nguyễn Xuân Vũ có tên ở ghế chủ tịch, ghế phó chủ tịch tài chính - tài trợ, và ghế phó chủ tịch truyền thông - đối ngoại. Ai chọn, chọn khi nào, chọn theo tiêu chí gì — văn bản không nói. Trước khi danh sách chốt, hồ sơ còn phải qua thẩm định của Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

BA CÁI TÊN, BA THẾ HỆ, BA KIỂU QUYỀN LỰC

Ông Trần Quốc Tuấn sinh năm 2026. Ông đã giữ ghế chủ tịch VFF năm năm. Tài sản lớn nhất của ông không nằm ở trụ sở liên đoàn mà nằm ở nước ngoài: ghế Ủy ban Thi đấu AFF, cùng các vị trí tại AFC và FIFA. Đó là loại quyền lực mà một tân chủ tịch phải mất nhiều năm mới dựng lại được. Bóng đá Việt Nam có tiếng nói ở khu vực và châu lục phần lớn nhờ những chiếc ghế ấy, không nhờ một trận thắng nào.

Ông Nguyễn Đức Thụy sinh năm 2026, doanh nhân xây dựng và ngân hàng. Ông từng gắn với Sài Gòn Xuân Thành giai đoạn 2026-2026, câu lạc bộ sau đó giải thể. Từ năm 2026, ông gắn với Ninh Bình. Đầu mùa giải 2026-2026, ông chuyển ghế chủ tịch câu lạc bộ Ninh Bình cho con gái Nguyễn Ngọc Mỹ Anh. Đây là chi tiết tôi đọc đi đọc lại nhiều lần nhất trong toàn bộ danh sách ứng viên. Một người rời ghế câu lạc bộ đúng thời điểm mình chuẩn bị bước vào một ghế liên đoàn — đó là động tác dọn đường, không phải động tác ngẫu nhiên.

Ông Nguyễn Xuân Vũ sinh năm 2026, đương kim phó chủ tịch truyền thông - đối ngoại, thành viên hội đồng quản trị một ngân hàng lâu năm, và đang chủ tịch Liên đoàn Bóng bàn Việt Nam. Hồ sơ của ông là hồ sơ quan hệ: quan hệ liên ngành, quan hệ tài chính, quan hệ thể thao nhiều bộ môn. Ông là người trẻ nhất trong ba ứng viên chủ tịch, và cũng là người duy nhất đã có kinh nghiệm điều hành một liên đoàn khác.

CHIẾC GHẾ THẬT NẰM Ở TẦNG DƯỚI

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn bất kỳ chỗ nào khác.

Ghế phó chủ tịch tài chính - tài trợ có hai ứng viên: ông Nguyễn Xuân Vũ và ông Nguyễn Đức Thụy. Đọc qua thì có vẻ đây là ghế phụ. Nhưng trong cấu trúc của một liên đoàn bóng đá, người kiểm soát dòng tiền là người kiểm soát gần như mọi thứ còn lại: lịch thi đấu, bản quyền truyền hình, quỹ phát triển trẻ, tiêu chuẩn cấp phép câu lạc bộ, và cả mức độ độc lập của bộ máy chuyên môn. Một chủ tịch không có tiền là một chủ tịch đọc diễn văn. Một phó chủ tịch tài chính có tiền là người viết kịch bản.

Hai hồ sơ này đại diện cho hai mô hình. Ông Vũ là mô hình vốn quan hệ: đường dây với ngân hàng, với doanh nghiệp, với các liên đoàn khác, được xây trong nhiều năm và đã vận hành thực tế ở nhiệm kỳ 9. Ông Thụy là mô hình vốn trực tiếp: tiền của chính ông, mạng lưới xây dựng và ngân hàng của chính ông, kèm theo một lịch sử câu lạc bộ phức tạp. Một bên là hạ tầng có sẵn. Một bên là dòng tiền mới.

Và đây là điểm mù của ký ức tập thể: người ta nhớ Sài Gòn Xuân Thành như một câu lạc bộ giải thể, nhưng ít người nhớ nó từng là câu lạc bộ chi tiền mạnh nhất V.League trong hai mùa. Cùng một sự thật, hai cách đọc. Cách đọc thứ nhất nói rằng ông Thụy đã thất bại một lần. Cách đọc thứ hai nói rằng ông Thụy là người duy nhất trong danh sách từng tự bỏ tiền ra nuôi một đội bóng đỉnh cao, và biết chính xác tiền chảy đi đâu.

ĐIỂM PHẢN TRỰC GIÁC: ĐÂY LÀ CUỘC BẦU CỬ CỦA CÁC DOANH NHÂN

Năm trong tám ứng viên phó chủ tịch xuất thân từ doanh nghiệp. Mười tám trong ba mươi mốt ứng viên ban chấp hành gắn với câu lạc bộ, và mười hai người trong số đó đến từ V.League. Cộng lại, cấu trúc quyền lực của nhiệm kỳ 10 nghiêng hẳn về phía thương mại, không phải về phía kỹ thuật.

Điều đó có nghĩa là gì với bóng đá Việt Nam?

Nó có nghĩa là nhiệm kỳ tới sẽ được đo bằng hợp đồng tài trợ, bằng giá bản quyền, bằng số lượng nhà tài trợ mới, chứ không được đo bằng số cầu thủ tốt nghiệp từ lò đào tạo. Không có gì sai với việc một liên đoàn kiếm tiền. Sai ở chỗ nếu tiền trở thành thước đo duy nhất, thì hạng Nhất, hạng Nhì, bóng đá nữ, bóng đá trẻ và futsal sẽ là những dòng ngân sách bị cắt đầu tiên, vì chúng không tạo ra doanh thu trong bốn năm.

Có một chi tiết kỹ thuật đáng chú ý: mọi cải cách muốn thông qua đều phải thuyết phục được nhóm câu lạc bộ hạng cao nhất trước. Một đề xuất tăng suất cho hạng Nhất, một đề xuất siết tiêu chuẩn cấp phép, một đề xuất chia tiền bản quyền theo thứ hạng — tất cả đều đi qua cùng một cánh cửa. Và cánh cửa đó do chính những người hưởng lợi từ hiện trạng giữ.

Và đây là câu tôi muốn nói thẳng, ngắn, gần như một cú sút: ai giữ ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn, người đó quyết định huấn luyện viên đội tuyển quốc gia và triết lý đào tạo trẻ của cả một nhiệm kỳ. Ghế này có ba ứng viên: Trần Quốc Tuấn, Trần Anh Tú, Trần Huy Đức. Ông Tú đang giữ ghế này ở nhiệm kỳ 9, đồng thời là chủ tịch hội đồng quản trị VPF — đơn vị tổ chức các giải chuyên nghiệp. Một người vừa ngồi ở cơ quan quản lý, vừa ngồi ở cơ quan tổ chức giải. Trong bất kỳ hệ thống quản trị nào, cấu trúc đó cũng là một điểm cần giải trình.

RỦI RO ÍT AI GỌI TÊN

Rủi ro lớn nhất của đại hội này không phải là ai thắng. Rủi ro lớn nhất là bức tranh tài chính của VFF không được công bố trước đại hội. Không ai biết liên đoàn đang lãi hay lỗ, đang phụ thuộc vào bao nhiêu nhà tài trợ, đang gánh bao nhiêu nghĩa vụ nợ. Một ban lãnh đạo mới có thể bước vào phòng và phát hiện trong ngăn kéo có những cam kết mà không ai nói trước. Trong bóng đá, người ta thường kiểm tra thể lực cầu thủ trước khi ký hợp đồng. Với một liên đoàn, việc kiểm tra tương đương là kiểm toán.

Rủi ro thứ hai là thủ tục. Quy định một người một chức danh cộng với hai hồ sơ ứng cử đôi tạo ra một khoảng trống mà bất kỳ ai cũng có thể lấp bằng diễn giải. Nếu khoảng trống đó không được đóng lại bằng văn bản rõ ràng trước đại hội, nó sẽ trở thành tranh cãi sau đại hội.

Rủi ro thứ ba là thẩm định nhà nước. Đây là khâu kín nhất trong toàn bộ chu trình. Nó hiếm khi tạo ra kết quả bất ngờ, nhưng khi tạo ra thì thay đổi toàn bộ cục diện.

ĐIỀU TÔI TIN, VÀ ĐIỀU TÔI KHÔNG TIN

Tôi tin vào phần dữ kiện: 3 ứng viên chủ tịch, 8 ứng viên phó chủ tịch, 31 ứng viên ban chấp hành, 57 tổ chức thành viên, phiếu kín, đại hội cuối tháng 12 năm 2026 hoặc tháng 1 năm 2027.

Tôi không tin vào câu ông Thụy nhận được sự tín nhiệm lớn. Đó là một nhận định không kèm nguồn, không kèm con số, không kèm phân tích khối phiếu. Trong một cuộc bầu cử mà lá phiếu là kín và cử tri là 57 tổ chức, một câu như vậy chỉ là không khí, không phải bằng chứng. Trái bóng không bao giờ nói dối, nhưng người ta thì có.

Tôi cũng không tin vào câu chuyện đổi mới thế hệ được kể bằng năm sinh. Ông Tuấn 2026, ông Thụy 2026, ông Vũ 2026 — khoảng cách mười năm nghe rất đẹp trên giấy. Nhưng chưa ai trong ba người công bố một cương lĩnh kỹ thuật cụ thể: đội tuyển quốc gia chơi theo mô hình nào, học viện quốc gia đặt ở đâu, ai chịu trách nhiệm khi đội tuyển thất bại ở vòng loại. Không có cương lĩnh thì tuổi tác chỉ là một con số trang trí.

TAKEAWAY

Hải Phòng dạy tôi rằng bóng đá là một bài thơ chưa được viết xong. Nhưng một bài thơ chưa viết xong vẫn cần người cầm bút, và người cầm bút lần này sẽ được chọn trong một căn phòng mà khán đài không nhìn thấy.

Bóng đá luôn cho chúng ta hai lựa chọn: ngã xuống hoặc cúi đầu. Với VFF nhiệm kỳ 10, lựa chọn thứ ba mới là lựa chọn khó: đứng thẳng và nói rõ mình sẽ làm gì trong bốn năm tới, bằng những cam kết có thể kiểm chứng, không phải bằng những câu tín nhiệm không nguồn.

Có những bàn thắng không nằm ở lưới, mà nằm ở ký ức. Bàn thắng của nhiệm kỳ này sẽ không được ghi trên sân Mỹ Đình. Nó sẽ được ghi vào ngày đại hội, bằng những lá phiếu kín, và phải mất bốn năm sau chúng ta mới biết ai thực sự ghi bàn.