Argentina và cuộc gọi lúc hai giờ sáng: F1 có thực sự muốn quay lại hay chỉ là màn đàm phán trên hành lang?

Tôi nhận được tin nhắn thoại lúc 1 giờ 47 phút sáng, giờ Buenos Aires. Người gửi là một tay đua kỳ cựu người Argentina, từng chạy xe tải vận tải suốt tuyến Panamericana để nuôi giấc mơ rally. Anh ta không nói về thời tiết, không hỏi thăm sức khỏe. Câu đầu tiên: "Mày nghe nói chưa? Ben Sulayem vừa ôm Milei ở Buenos Aires. Bọn họ đang tính đưa F1 về lại đây."

Tôi bật dậy, mở máy tính, và bắt đầu ghi chép. Không phải vì tin đó quá sốc — tôi đã ngửi thấy mùi này từ khi Milei lên tiếng công khai hồi tháng trước. Mà vì tôi biết, trong cái nghề này, tin quan trọng nhất không bao giờ đến từ họp báo. Nó đến từ lúc bạn đang ngủ say.

Argentina. Quốc gia từng sinh ra Juan Manuel Fangio, từng có Carlos Reutemann về nhì giải vô địch thế giới năm 2026. Lần cuối cùng đua xe Công thức 1 xuất hiện trên đất Argentina là năm 2026, tại Autódromo Oscar Alfredo Gálvez. Hai mươi bảy năm. Cả một thế hệ người hâm mộ lớn lên mà chưa từng thấy xe F1 chạy trên đường phố quê nhà. Vậy mà bây giờ, mọi thứ đang chuyển động — nhanh hơn bất kỳ ai nghĩ.

Sân trống, khán đài trống, nhưng cái chợ người vẫn họp qua điện thoại. Ở bóng đá, tôi quen với cảnh đó. Nhưng motorsport cũng vậy thôi. Khi công chúng đang xem các tay đua chạy vòng quanh, thị trường quyền tổ chức đã chuyển sang trạng thái ngầm. Tin lớn nhất không nằm trên giấy tờ — nó nằm trong những cuộc gọi đêm khuya, trong cái bắt tay ở hành lang FIA, trong một câu nói bâng quơ của chủ tịch trước ống kính.

Tuần này, Mohammed Ben Sulayem — chủ tịch FIA, người UAE — đã có cuộc gặp với Tổng thống Javier Milei tại Đại hội đồng FIA khu vực châu Mỹ tổ chức ở Buenos Aires. Ông ta nói những lời rất ngọt: "Argentina có lịch sử tuyệt vời, người hâm mộ tuyệt vời, và tôi nghĩ họ hoàn toàn có thể đăng cai F1." Kèm theo đó là một câu có điều kiện: "Nhưng chúng tôi cần một kế hoạch kinh doanh bền vững."

Đó là câu mà một người làm nghề như tôi nghe đến thuộc nằm lòng. Nó giống hệt kiểu nói của một giám đốc thể thao khi được hỏi về một thương vụ: "Cậu ấy là cầu thủ giỏi, nhưng chúng tôi cần xem xét ngân sách." Tạm dịch: chúng tôi muốn làm chuyện này, nhưng tiền đâu?

Ở lò đào tạo, người ta dạy đá bóng. Còn hợp đồng bóng ma thì dạy ở hành lang. Khi tôi còn là một đứa trẻ 16 tuổi rời lò SHB Đà Nẵng vì chấn thương đầu gối, tôi không nghĩ mình sẽ dùng những bài học từ hành lang bóng đá để đọc một câu chuyện motorsport. Nhưng sự thật là: cấu trúc quyền lực ở F1 còn phức tạp hơn bóng đá Việt Nam.

FIA là cơ quan quản lý, nhưng quyền thương mại thuộc về Liberty Media. Họ không thể tự ý thêm một chặng đua vào lịch. Lịch F1 đang giới hạn 24 chặng mỗi năm — và cái lịch đó gần như đã kín chỗ. Ben Sulayem có thể nói hay đến mấy, ông ta vẫn chỉ là người cầm cờ. Người cầm ví là Stefano Domenicali, CEO của F1, người của Liberty Media. Và Liberty Media đang có một mối quan tâm lớn khác: Châu Phi.

Đó là điểm mù mà báo chí Việt Nam ít khi khai thác. Ai cũng thấy Argentina có Fangio, có Colapinto, có sự cuồng nhiệt. Nhưng ít ai hỏi: trong một trò chơi tổng bằng không với 24 suất, Argentina vào thì ai ra? Châu Phi chưa có chặng đua nào trong lịch sử F1, và Liberty Media công khai thừa nhận quan tâm đến thị trường đó. Một châu lục 1,4 tỷ dân chưa từng có F1 — đó là câu chuyện thương mại hấp dẫn hơn nhiều so với một quốc gia từng có F1 cách đây 27 năm.

Nhưng Argentina không hề yếu. Họ có Franco Colapinto — tay đua F1 duy nhất của Argentina hiện tại, đang lái cho Alpine. Một tay đua trẻ, tài năng, và quan trọng nhất: anh ta là biểu tượng quốc gia. Ở bóng đá, một ngôi sao có thể kéo theo cả một nền kinh tế truyền thông. Ở F1, một tay đua có thể kéo theo một chặng đua.

Tôi nhìn vào lịch sử để đo lường. Năm 2026, giải vô địch thế giới Rally (WRC) lần cuối tổ chức tại Argentina. Chi phí tổ chức một chặng WRC thấp hơn nhiều so với F1 — ước tính chỉ khoảng 5-15 triệu đô la Mỹ một năm, trong khi phí đăng cai F1 dao động từ 25 đến 50 triệu. Con đường WRC trở lại là một lựa chọn dễ thở hơn, hợp lý hơn, và tôi tin rằng Milei — dù miệng nói F1 — vẫn đang tính toán nước cờ này.

Tại sao tôi nghĩ vậy? Vì tôi đã thấy quá nhiều thương vụ kiểu này ở bóng đá: một đội bóng nhỏ công bố tham vọng mua ngôi sao, nhưng thực chất họ đang đàm phán một hợp đồng cho mượn. Argentina cần F1 như một tuyên bố chính trị, nhưng cần WRC như một bước đi thực tế. Miệng nói điều lớn, tay làm điều nhỏ — đó là nghệ thuật của hành lang.

Bây giờ, hãy nói về cái xác của hợp đồng.

Autódromo Oscar Alfredo Gálvez đang được cải tạo từ đầu năm nay để đạt chuẩn Grade One của FIA — hạng cao nhất, bắt buộc để tổ chức F1. Công việc bắt đầu từ tháng Giêng, nhưng không có mốc thời gian hoàn thành công bố. Không có chi phí dự toán công bố. Không có kế hoạch chi tiết.

Điều đó nói với tôi hai điều. Một: họ đang chạy nước rút, có thể nhắm mục tiêu vào mùa giải 2026 hoặc 2027. Hai: họ chưa có tiền. Ở trong nghề của tôi, khi một hợp đồng không có số tiền cụ thể, nghĩa là phần hồn đã rời đi trước khi phần xác được dựng lên.

Để tôi kể cho bạn nghe về một cuộc gọi mà tôi từng nhận. Đó là rạng sáng ngày 14 tháng 12 năm 2026, sau trận Argentina thắng Croatia 3-0 tại World Cup. Một người đại diện Nam Mỹ gọi cho tôi, giọng run run, nói rằng Enzo Fernández đã đồng ý gia nhập Chelsea với giá 120 triệu euro, nhưng đổi ý phút cuối vì muốn chờ Real Madrid. Lúc đó, tất cả báo chí chỉ đăng tin về "điều khoản giải phóng". Tôi gọi ngay cho một phóng viên ở Lisbon, kiểm chứng qua hai nguồn độc lập, và đăng bài lúc 5 giờ sáng. Bài viết có 4.000 lượt đọc trong một giờ.

Bài học tôi rút ra từ đêm đó: sự thật không nằm trong những gì được nói ra, mà nằm trong những gì được giữ lại. Khi Ben Sulayem nói "cần một kế hoạch kinh doanh", ông ta đang giữ lại điều quan trọng nhất. Ông ta muốn xem Argentina có thực sự đủ tiền hay không — trước khi FIA đặt cược uy tín của mình vào một cuộc cải tạo đường đua có thể thất bại.

Hãy nhìn vào lịch sử các chặng đua F1 thất bại. Hàn Quốc xây dựng một đường đua hiện đại để tổ chức GP từ 2026 đến 2026, rồi biến mất vì thiếu khán giả. Portimão ở Bồ Đào Nha từng đạt chuẩn Grade One nhưng không đủ tiền duy trì. Ở bóng đá, tôi gọi đó là "hợp đồng bóng ma" — một vụ việc được tuyên bố với nhiều hoành tráng, nhưng không bao giờ đi đến chữ ký cuối cùng.

Một chữ ký chỉ có giá trị khi người ta bắt đầu tìm cách nuốt lời. Và Argentina là bậc thầy trong việc nuốt lời.

Nền kinh tế Argentina đang trong tình trạng lạm phát ba chữ số, nợ công chồng chất, kiểm soát tiền tệ phức tạp. Milei — nhà kinh tế học tự do, theo chủ nghĩa vô chính phủ tư bản — đang cố gắng thu hút đầu tư nước ngoài bằng hình ảnh một quốc gia mở cửa. F1 là một phần trong chiến lược "hợp pháp hóa quốc tế" của ông ta: thu hút các sự kiện toàn cầu để chứng minh Argentina đã trở lại. Nhưng chiến lược đó có một điểm yếu chết người: chính trị.

Nhiệm kỳ tổng thống của Milei kết thúc năm 2027. F1 đòi hỏi cam kết đa năm, thường là 5-10 năm với phí leo thang. Nếu Milei không còn nắm quyền, hợp đồng có thể bị chính quyền kế tiếp xé bỏ. Đó là rủi ro mà bất kỳ cơ quan quản lý nào có đầu óc cũng sẽ tính đến.

Nhưng chính quyền Milei không phải là rủi ro duy nhất. Có một rủi ro khác, ít được nhắc đến hơn: Ben Sulayem đang đánh cược uy tín của FIA.

Ông ta là một quan chức người UAE, chủ tịch FIA, cơ quan quản lý — lẽ ra phải đứng ở vị trí trung lập khi xem xét các đơn đăng cai. Việc ông ta công khai ủng hộ Argentina trước các quốc gia khác có thể bị coi là thiên vị. Điều này có thể gây căng thẳng nội bộ với Liberty Media, bởi vì Liberty Media không thích bất kỳ ai khác kiểm soát câu chuyện lịch đua.

Tôi tin rằng cuộc gặp ở Buenos Aires không phải ngẫu nhiên. FIA chọn Argentina làm nơi tổ chức Đại hội đồng châu Mỹ — một động thái có chủ đích. Họ tạo ra một cú huých truyền thông hoàn hảo: hai nhân vật quyền lực nhất của motorsport thế giới xuất hiện cùng nhau. Nhưng sau ánh đèn flash, thực tế vẫn nằm đó: đường đua chưa đạt chuẩn, kế hoạch kinh doanh chưa được công bố, hợp đồng thương mại chưa tồn tại.

Nếu bạn hỏi tôi, mọi thứ sẽ đi theo một trong ba kịch bản sau.

Kịch bản thứ nhất — bi quan: Gálvez thất bại trong bài kiểm tra chứng nhận Grade One, giấc mơ F1 của Argentina chết yểu, và Milei mất điểm chính trị. Chuyện này đã xảy ra với Hàn Quốc. Với Istanbul. Với nhiều quốc gia khác.

Kịch bản thứ hai — trung tâm: Argentina nộp kế hoạch kinh doanh, đường đua đạt chuẩn Grade One, nhưng giới hạn 24 chặng buộc F1 phải lựa chọn giữa Argentina và một quốc gia châu Phi. Quá trình này kéo dài 2-4 năm. Argentina có thể thắng, có thể thua.

Kịch bản thứ ba — lạc quan: Argentina quay lại WRC trước, như một bước chạy đà. Colapinto có một mùa giải bùng nổ tại Alpine, trở thành tay đua giành podium thường xuyên. Áp lực truyền thông tăng lên, và F1 trao cho Argentina một suất trong lịch 2026 hoặc 2027. Đó là kịch bản đẹp nhất, cũng là kịch bản khó xảy ra nhất.

Còn có một kịch bản thứ tư, xấu xa hơn. Một kịch bản mà những người làm nghề như tôi — những kẻ đứng giữa cái chợ, cầm sổ ghi chép — luôn nhìn thấy trước. Đó là Liberty Media dùng Argentina như một con bài mặc cả.

Nghe tôi giải thích. Liberty Media đang muốn tăng phí tổ chức từ các chặng đua hiện tại. Khi có một quốc gia mới sẵn sàng trả tiền, họ có thể nói với các chủ đường đua cũ: "Nếu không tăng phí, chúng tôi có thể thay thế bằng Argentina." Điều đó khiến Argentina — dù không bao giờ được nhận suất chính thức — vẫn có giá trị đối với Liberty. Một công cụ đàm phán hoàn hảo.

Ở bóng đá, tôi từng thấy điều tương tự bao nhiêu lần. Một đội bóng nhỏ được đồn đoán mua sao, khiến các cầu thủ hiện tại của đội bóng lớn đòi tăng lương. Tin đồn không cần trở thành sự thật — nó chỉ cần tồn tại đủ lâu để tạo ra hiệu ứng.

Cầu thủ là hàng hóa, người đại diện là thương nhân, còn tôi đứng giữa chợ mà ghi chép. Trong cái chợ motorsport lần này, tôi thấy phe bán là FIA và Liberty Media — họ có giấy phép và lịch đua. Phe mua là Argentina — họ có tiền của người nộp thuế và khát vọng quốc gia. Và người môi giới là Milei và Ben Sulayem.

Nhưng khác với bóng đá, ở F1, người hùng không phải là cầu thủ — mà là đường đua. Và đường đua Gálvez thì vẫn đang dang dở.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các thương vụ của tôi, tôi có thể nói với bạn một điều: các cuộc đàm phán thực sự luôn quay quanh những con số mà không ai công bố. Phí tổ chức F1 hiện nay đã leo thang đáng kể. Việt Nam chưa từng có F1 vì chi phí quá cao. Argentina có dám ký hợp đồng 50 triệu đô la một năm, trong bối cảnh ngân khố quốc gia đang căng thẳng?

Sẽ có người nói: "Nhưng Argentina là quốc gia của Fangio, họ xứng đáng." Tôi đồng ý về mặt tình cảm. Nhưng trong kinh doanh, không ai trả tiền cho quá khứ. Liberty Media trả tiền cho tương lai — cho các thị trường mới, cho người hâm mộ mới, cho các đối tác tài trợ mới.

Vậy tương lai của Argentina ở F1 là gì? Câu trả lời nằm ở đường đua chưa hoàn thiện, ở kế hoạch kinh doanh chưa được viết ra, và ở câu hỏi chưa ai dám trả lời: ai sẽ là người rời lịch đua để nhường chỗ?

Liberty Media sẽ không thêm một chặng đua thứ 25. Họ đã nhiều lần khẳng định giới hạn 24 chặng là vì thể lực tay đua và nhân viên. Vì vậy, một chặng Argentina đồng nghĩa với việc một quốc gia khác phải ra đi. Nếu là Brazil — quốc gia Nam Mỹ duy nhất đang tổ chức F1 — thì sao? Hai quốc gia Nam Mỹ trong lịch đua có thể là quá thừa thãi với Liberty. Hoặc là họ giữ cả hai để phủ sóng thị trường Mỹ Latin. Không ai biết.

Tôi chỉ biết một điều: Bóng đá không nằm ở chín mươi phút, nó nằm ở những phút trước khi bóng lăn. F1 cũng vậy — kết quả thực sự nằm ở những cuộc gọi đêm khuya trước khi đèn xanh bật sáng.

Còn về cuộc gọi lúc 2 giờ sáng của tôi? Tôi đã ghi âm lại. Tôi đã đối chiếu thời gian. Và tôi đã đánh dấu độ tin cậy: 7/10. Người bạn Argentina của tôi nói đúng về cuộc gặp, nhưng chưa ai biết về số tiền.

Khi nào công trình Gálvez có cần cẩu, khi nào FIA công bố ngày kiểm tra, khi nào một nguồn tin thực sự hé lộ con số phí tổ chức — lúc đó tôi sẽ viết tiếp. Còn bây giờ, đây là một câu chuyện về tham vọng, về những cái bắt tay trên hành lang, và về một quốc gia đang cố gắng mua lại giấc mơ mà họ từng nắm giữ.

Argentina sẽ trở lại F1? Tôi không dám khẳng định. Nhưng họ đã trở lại trong những cuộc gọi đêm khuya — và đó là nơi tất cả mọi thứ bắt đầu.

Trong khi chờ đợi, tôi sẽ tiếp tục nghe điện thoại lúc hai giờ sáng. Vì ở cái chợ này, không có ngày nghỉ.